Woning, voorzieningen, economie, gronden, … Perspective verzamelt en analyseert de informatie die noodzakelijk is voor de ontwikkelingsstrategie van het Gewest.
De spelregels voor de stedelijke ontwikkeling in Brussel worden geformuleerd in verschillende verordenende en/of strategische instrumenten met gewestelijke of gemeentelijke draagwijdte.
Usquare.brussels – de site van de Kazernes van Elsene – ligt vlak bij de campussen van de ULB en de VUB, op een knooppunt waar enkele belangrijke openbaarvervoerlijnen samenkomen. De site heeft een groot reconversiepotentieel. Dat wordt nu stilaan gerealiseerd. Het project geeft stap voor stap vorm aan een voorbeeldige, open en gemengde universiteitswijk.
Een Richtplan van Aanleg (RPA) legt de strategie voor stedelijke inrichting vast. Het gaat om de herbestemming van de voormalige rijkswachtschool – de vroegere Kazernes van Elsene – een site van 3,9 hectare in het hart van Elsene.
Dit territoriale planningskader werd in 2020 goedgekeurd. Het bepaalt hoe een verouderde legerkazerne verandert in een kwaliteitsvolle wijk, met respect voor het erfgoed van de site. Dat erfgoed krijgt op een inclusieve en duurzame manier nieuwe functies.
Het RPA streeft de volgende doelstellingen na:
Een gemengde wijk creëren, met betaalbare woningen voor gezinnen en studenten, open ruimten en collectieve voorzieningen;
Een nieuwe ontmoetingsplek bieden voor de bewoners van de omliggende wijken. Verschillende voorzieningen en publieke ruimten zijn al klaar of nog in aanbouw, en straks toegankelijk voor iedereen: een centraal plein, groen ingerichte wegen, een park van 2.000 m², de voormalige manege – nu een multifunctionele hal – en de interuniversitaire pool. Binnenkort komen daar het Huis van Autisme en studenten- en sociale woningen bij. Zo laat de site zijn gesloten en exclusieve verleden definitief achter zich.
Innovatie en academische excellentie een plaats geven. De academische wereld brengt de site al jaren tot leven: eerst met het FabLab en sinds 2024 ook met de interuniversitaire pool ULB-VUB.
De gedeelde ambities van alle betrokken partijen:
De architectuur van de site in de verf zetten, met een respectvolle stedenbouwkundige aanpak en innovatie. De kenmerken van de voormalige rijkswachtschool blijven bewaard, met verschillende nieuwe functies;
Duurzame ontwikkeling, en een hoge milieu- en landschapskwaliteit belichamen. De herbestemming van de site past bij een stad in transitie: zuinig omgaan met middelen en een optimale levenskwaliteit bieden aan bewoners en bezoekers, zonder de toekomst te hypothekeren;
Alternatieve vervoerswijzen voor de auto stimuleren. De site beperkt gemotoriseerd verkeer, moedigt voetgangers en fietsers aan en zet in op het uitgebreide openbaarvervoernet. Ook past de site in het concept van de 15 minutenstad: dankzij de functiemix vind je er alle dagelijkse voorzieningen dicht bij huis.
De site toont ook het engagement van het Brussels Gewest voor tijdelijk gebruik, met de succesvolle projecten See-U en later UR Square.
Voorgeschiedenis
Voorgeschiedenis
December 2017: Een eerste openbare informatievergadering vond plaats op 13 december 2017 en bracht een honderdtal omwonenden samen.
2018: Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is eigenaar van de site geworden.
Mei 2018: De regering geeft perspective.brussels de opdracht om een ontwerp van RPA op te stellen.
Voorjaar 2018: de Maatschappij voor Stedelijke Inrichting (MSI) wordt verantwoordelijk voor de operationele ontwikkeling van het Usquare-project.
Juni 2018: Twee openbare informatievergaderingen vonden plaats op, respectievelijk, 4 en 5 juni, overeenkomstig artikel 3 §4 van het besluit van 3 mei 2018 betreffende het informatie- en participatieproces voor het publiek voorafgaand aan de uitwerking van de ontwerpen van de richtplannen van aanleg.
Februari - april 2019: Van 6 februari tot 8 april 2019 werd het ontwerp van RPA voorgelegd in het kader van een openbaar onderzoek in de gemeenten Elsene en Etterbeek.
Lente 2019: De site wordt geopend voor het publiek (evenementen en tijdelijk gebruik met See-U).
Eind 2020: Het Gewest levert de eerste stedenbouwkundige vergunningen af voor de transformatie van de site.
2023-2025: Infrastructuur- en renovatiewerken zorgen voor nieuwe publieke ruimten en voorzieningen (interuniversitaire pool, hal …) en moderniseren de site.
Lopende studies en projecten
De BGHM renoveert het Clos des Mariés en ontwikkelt er 31 voorbeeldige sociale woningen.
De MSI zet het project van het Huis van Autisme voort, een nieuwe voorziening voor advies, begeleiding, vorming en ondersteuning van personen met een autismespectrumstoornis.
De MSI en de universiteiten ontwikkelen 460 studentenkamers: ze verbouwen verschillende bestaande gebouwen en vervangen het sterk vervallen gebouw D door een nieuw voorbeeldgebouw.
De site krijgt geleidelijk een warmte- en koudenet voor de hele wijk, onder meer met geothermie.
In overeenstemming met de artikelen 30/7 alinea 4 en 30/11 van het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening, zal een verslag gemaakt worden van de opvolging van de voornaamste milieueffecten bij het uitvoeren van het Richtplan van Aanleg, opdat eventuele corrigerende maatregelen geïdentificeerd en uitgevoerd kunnen worden. Dit verslag wordt om de 5 jaar, vanaf de goedkeuring van het RPA, overgedragen aan het Brussels Hoofdstedelijk Parlement en gepubliceerd op de website van perspective.brussels. De praktische modaliteiten van deze opvolging, van toepassing op het huidig RPA, worden gespecifieerd door het Besluit van de Regering van het Brussels Hoofdstedelijke Gewest en gelijktijdig goedgekeurd.
