Woning, voorzieningen, economie, gronden, … Perspective verzamelt en analyseert de informatie die noodzakelijk is voor de ontwikkelingsstrategie van het Gewest.
De spelregels voor de stedelijke ontwikkeling in Brussel worden geformuleerd in verschillende verordenende en/of strategische instrumenten met gewestelijke of gemeentelijke draagwijdte.
Territorium Noord is vandaag volop in ontwikkeling. Verschillende overheidsinitiatieven en privéprojecten getuigen van de hernieuwde belangstelling voor dit deel van de stad, dat wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van grote infrastructuren en wordt doorkruist door de binnenring, het kanaal en spoorwegen.
Territorium Noord is een heterogeen stukje stad, met een grote verscheidenheid aan stedelijke structuren: een zakenwijk, een negentiende-eeuws industrieel weefsel en een dicht, gemengd bebouwd gebied. Spoorweg-, weg- en kanaalinfrastructuur versnippert het gebied en is moeilijk te doorkruisen. Daarnaast kampt het gebied met grote sociale verschillen en aanzienlijke menselijke, ecologische en economische uitdagingen.
Perspective werkte, in overleg met tal van actoren, een gedeelde visie voor Territorium Noord uit. Zo sluit de ontwikkeling van het gebied aan bij de doelstellingen van het Brussels Gewest. Die visie wordt binnenkort aan de Regering voorgelegd.
Twee Stadsvernieuwingscontracten (SVC 1 en SVC 2) worden er momenteel uitgevoerd.
Diagnose
Diagnose en visie: een collectief traject
Perspective.brussels leidde in 2020 en begin 2021 een diagnosefase. Die resulteerde in de publicatie van de diagnose Territorium Noord. Zo ontstond een multidisciplinair beeld van dit stuk stad. De diagnose brengt drie zaken samen: statistische gegevens van het BISA, sociale, economische, ecologische, stedenbouwkundige en ruimtelijke analyses van alle gewestelijke overheidsactoren, en de inzichten en ervaringen van gebruikers uit de participatieperiode hierboven.
De diagnose Territorium Noord levert de volgende vaststellingen op:
Een versnipperd en gefragmenteerd gebied, met stedelijke en infrastructurele breuklijnen;
Een diverse bevolking, kwetsbaar door sociale ongelijkheid, uitsluiting, werkloosheid en bestaansonzekerheid;
Een dominant wegennet, ten koste van een lokaal en actief mobiliteitsnetwerk;
Weinig kwaliteitsvolle open ruimten, ongelijk verdeeld over de wijken;
Reële en ervaren onveiligheid;
Woningen van lage kwaliteit, soms onbewoonbaar en overbevolkt, met een aanbod dat niet aansluit bij de vraag; tegelijk een van de hoogste aandelen sociale woningen van het Gewest, en gentrificatie in een deel van het gebied;
Een verzwakte lokale economie met een verouderde productieve en industriële focus;
Te weinig voorzieningen en diensten van collectief belang;
Een verslechterde gezondheid en levenskwaliteit;
Diverse milieuproblemen: overstromingen, wateroverlast, hitte-eilanden, wind …
Onderbenut bebouwd en onbebouwd erfgoed, en een zwakke of negatieve stedelijke identiteit;
Een complex regelgevend kader, met veel onvoldoende gecoördineerde private en publieke initiatieven.
Met betrekking tot de kwaliteit van de openbare ruimten: het Beeldkwaliteitsplan (BKP), een landschappelijk en stedenbouwkundig kwaliteitsplan, faciliteert de realisatie van talrijke projecten ter verbetering van de openbare ruimten in de buurt van het kanaal.
De uitwerking van een gedeelde visie: De denkoefening gaat over ‘Territorium Noord’, niet enkel over de Noordwijk. Territorium Noord ligt op het grondgebied van Sint-Joost-ten-Node, Schaarbeek en de Stad Brussel. Het gebied beslaat een oppervlakte van 250 hectare en telt bijna evenveel inwoners (36.690) als tijdelijke gebruikers, zoals werknemers (30.000). Deze perimeter werd om twee redenen gekozen: de ruimtelijke en sociale verbanden tussen de omliggende wijken meenemen, en alle bewoners en occasionele gebruikers van die wijken bij de denkoefening betrekken.
Er zijn ook privé-initiatieven, met name van projectontwikkelaars, maar ook van verenigingen, de academische wereld en burgers, die de ontwikkeling van dit territorium beïnvloeden.
De volgende stap in het proces, op basis van die diagnose, is het ontwikkelen van de gedeelde visie over de specifieke strategieën en tools die in de toekomst moeten worden ingezet.
Achtergrond: naar een gedeelde visie
Om een duidelijk beeld te geven van de te volgen weg voor de wijkvernieuwing, was een overzicht van de vele werken en studies nodig. Perspective heeft bijgedragen door de ambities en denkpistes van de talrijke actoren die zich over dit hybride gebied hebben gebogen te bestuderen, analyseren en actualiseren. Enkele van de vele ondernomen stappen:
Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam (IABR) - Making City (Architecture Workroom Brussels)
